مبانی روش‌ها و اهداف تربيتی در صحيفه سجاديه - قسمت پايانی

روش‎هاي تربيتي در صحيفه سجاديه:

روش‎هاي تربيتي نسبت به اصول و مباني كاربردي‎تر هستند و به سه نوع تقسيم مي‌شوند: روشهاي شناختي، گرايشي و رفتاري.
1-روش‎هاي شناختي:
الف) روش اعطاي بينش كه خود بر سه قسم است: بينش در مورد دنيا، بينش در مورد حقيقت انسان، بينش در مورد مرگ و معاد.
افرادي هستند كه فكر مي‎كنند فقط زندگي در اين دنيا است و بس، و بر اين اساس به خطا و اشتباه مي‎روند؛ اولاً دچار پوچ انگاري در دنيا مي‎شوند، ثانياً نااميدي و يأس به آنها غلبه مي‎كند. صحيفه سجاديه از يك زندگي جادوانه خبر مي‎دهد و انسانهاي با اين ديد را آگاهي مي‌بخشد كه “دنيا مقدمه‎اي است براي زندگي آخرت” ( براي رسيدن به مقام قرب الهي).
ب) روش ياد خدا

2-روش گرايشي: روش‌هاي گرايشي، روشهاي تربيتي‌اي هستند كه هدايت و كنترل گرايشهاي انحرافي را برعهده دارند و عبارتند از : روش توبه، روش كم شمردن خوبي‎ها و زيان شمردن بدي‎ها و روش ياد آوري نعمت‎ها.
روش توبه: امام سجاد در دعاهاي بسيار اين روش را مطرح كرده‎اند؛ دعاي سي و يكم به توبه، و دعاهاي ديگر نظير دعاي طلب مغفرت، دعاي طلب عفو و دعاي پناه بردن به خدا، به روش گرايش به توبه اشاره دارد.
امام سجاد فرموده‎اند: توبه توفيقي است الهي كه انسان گناهكار به آن دست مي‎يابد و از طريق آن به مقام غفاريت حق تعالي پناه مي برد و حالت استغفار واقعي را تحصيل مي‎كند و دل خود را تطهير مي‎نمايد.
توبه به عنوان يك روش تربيتي، با دميدن روح اميد در كالبد مأيوس و خسته انسان، انگيزه اصلاح رفتارها را در فرد ايجاد و تقويت مي‎كند.
3-روش رفتاري: از جمله روش نيكي در برابر بدي، روش مدارا با والدين و با همسايگان و روش تكريم و احترام.
روش نيكي در برابر بدي: راه تربيت و اصلاح بديها منحصر به تنبيه و كيفرنيست، بلكه به وسيله بخشش و احسان نيز مي‎توان به اصلاح بديها پرداخت و اين احسان، بعنوان نوعي تنبيه محسوب مي‎شود و طرف را به اظهار ندامت وادار مي‎نمايد. بايد شرايط و زمان و مكان را در نظر داشت، تا آثار سويي برجاي نگذارد.
اهداف تربيتي در صحيفه سجاديه:
هدف نهايي: از نظر امام سجاد، هدف نهايي، ارتباط داشتن با خدا و در تمام لحظات زندگي به ياد خدا بودن است. اهداف واسطه‎اي –كه وسيله‌اي براي رسيدن به هدف نهايي هستند- را هم مي‎توان در نظر گرفت كه خود به سه دسته كلي تقسيم مي‎شوند:
الف) اهداف تربيتي صحيفه در خصوص ارتباط انسان با خدا: منشأ آن معرفت، و ادامه و تحصيل آن عبادت، شكرگزاري و توكل مي‎باشد.
معرفت خدا: تخلق به اخلاق الهي،كسب ايمان و تقوي، توكل به خدا و… همه در گرو شناخت هرچه كاملتر اوست. در اولين دعا، امام سجاد ضمن حمد و سپاس خداوند، به شناساندن خدا مي‌پردازد. همچنين در فرازهاي نخستين دعاي عرفه، امام (ع) به خداشناسي مي‎پردازد و مي‎فرمايد: «تويي آنكه در آفريدنت، شريكي ياريت نكرده و در كارت (آفريدن هرچيز) وزير و معاوني تو را ياري ننموده، و مانندي براي تونبوده است». اين معرفت الله، از الطاف خدا به مؤمنين است.
ب ) اهداف تربيتي صحيفه درخصوص ارتباط انسان با خود : اهداف گرايشي است؛ گرايش‎هاي مختص انسان (خداجويي و فضيلت‌خواهي) و گرايش‎هاي مشترك بين انسان و حيوان (خوردن، آشاميدن و غرايز جنسي).
پرورش حس خداجويي: براي تقويت خداجويي ابتدا بايد به بر طرف كردن موانعي همچون گرايشهاي پست، غرايز حيواني و اشتغالات روزمره كه انسان را از شناخت خداي متعال باز مي‌دارد، بپردازيم. در مرحله بعد بايد گرايش فوق هدايت و راهنمايي شود تا فقط به پرستش خدا بپردازيم.
ضعف و ناتواني ذاتي انسان در اداره امورش، مهمترين عامل در راهيابي انسان به خالق خود است. در صورتي پرورش حس خداجويي ميسر مي‎شود كه انسان دائماً نقصان و فقر وجودي خود، و غنا و بي‎نيازي خداوند را متذكر شود.
ج) اهداف تربيتي صحيفه در خصوص ارتباط انسان با ديگران: بايد توجه داشته باشيم كه ارتباط انسان با ديگران داراي چه جنبه‎اي است: اجتماعي، سياسي يا اقتصادي.
نحوه ارتباط انسان با والدين داراي جنبه اجتماعي است. در دعاي بيست و چهارم، امام سجاد دعا براي والدين را عنوان كرده و به مقام و شخصيت والاي پدر و مادر، و وظايف فرزندان در قبال آنان، اشاره نموده است.
يكي ديگر از اهداف تربيتي در خصوص ارتباط با والدين، حق‌شناسي و سپاسگزاري است. در فرازهاي دهم و يازدهم دعا نيز به زحمات و تلاشهايي كه والدين متحمل شده‎اند اشاره مي‌كند، سپس درحقشان طلب پاداش و غفران مي‎كند.

/ 9 نظر / 80 بازدید
قربانی

وبلاگ خوب با طرحهای عالی دارین موفق باشید به ما هم سر بزنید

سپهر دانش

دوستان عزيز و فرهيخته در واحد طلاب كانون رهپويان وصال شيراز ، سلام و ارادت من را بپذيريد . ياران ؛ درست است كه من هم رفيق و مريد آقا سيد شما هستم اما قابل اين همه لطف و محبت نيستم ، البته شما آقايي و معرفت خود را اثبات نموديد . به هر حال از بابت محبت‌هايتان بسيار ممنونم . توفيق و سربلندي تمام شما عزيزان كانون آرزوي ديرينه من است . دعايم كنيد . سپهر

yas

موفق باشيد

niyayehsh

سلام در بناه مولا موفق باشين»ازاين که به ماسر زدين مچکرم اگه امکان لينک دارين ما روهم تو وبلاگتون لينک کنين از امام زمان بيشتر بنويسين ياعلی با علی تاعلی

pania

وبلاگ خوبی دارین

احمد

درود ... اولا از اينكه به من سر زديد متشكرم. دوما حتما لينكتون رو توي وبلاگم قرارش مي‌دم. بعدش هم كه وبلاگ خيلي جالبي داريد. البته من قبلا سايت كانون رو ديده بودم ولي به نظر مياد كه بسته شده چون تازگي‌ها كه رفتم ديگه نبود. موفق باشيد و در پناه حق ... بدرود

سعيد حاتمی

سلام، از لطف و توجه تون ممنونم. در مورد سؤالتون بايد بگم، در هر صورت دادن فزی مجانی يک تبليغ هست و شما رو با سايت اوبها آشنا ميکنه، چون بايد از سايت و امکانات اونها استفاده کنيد، هزينش هم بيشتر از خدمات مجانی ديگه مثل ايميل نيست. شاد باشيد

hossein

موفق باشيد...ما ارادت داريم کيلو کيلو

mohammad

salam,mikham bedoonam shoma weblog e didarash.prsian blog.com roaz koja mishnasid,baram moheme,khaheshan javab bedin,hagh yaretoon