.:: آزمايش الهی برای چيست؟

سؤال:

خداوند در قرآن مجيد مى فرمايد: «آن كس كه مرگ و حيات را آفريد تا شما را بيازمايد كه كدام يك از شما بهتر عمل مى كنيد».(1) در اين جا اين سؤال پيش مى آيد: تنها كسى نياز به امتحان دارد كه از وضع و سرانجام كار آگاه نباشد; خداوندى كه آشكار و پنهان براى او يكسان است و چيزى در آسمان و زمين بر او مخفى نيست چه نيازى به امتحان بندگان خود دارد؟!

پاسخ:

بطور اجمال بايد توجّه نمود كه امتحان الهى، هدف و معناى ديگرى دارد. بشر بر اثر كوتاهى و نارسايى دانش خود براى كشف حقيقت و رفع هر نوع ابهام، ناچار است از در آزمايش وارد شود ولى از آن جا كه يك چنين حالت براى خدا محال است و او در پرتو علم نامحدود خود از تمام امور آگاهى دارد، امتحان درباره او به اين معنا معقول نيست; بلكه، امتحان كردن او به معناى ديگر و براى اهداف ديگرى است كه ذيلا بيان مى شود:

1- هدف او از امتحان بندگان تربيت و پرورش استعدادهاى آنان است.

توضيح اين كه: روزى كه بشر، ديده به جهان مى گشايد در نهاد او يك سلسله استعدادها و امكانات شگفت انگيز وجود دارد; همه كمالات انسانى و فضايل اخلاقى به صورت استعداد در كانون وجود او نهفته و سرشت او با آنها عجين و خمير شده است; ولى اين استعدادها بسان منابع زمينى است كه بدون وسايل مخصوص آشكار نمى شود و از مرحله قوّه و استعداد به مرحله فعليّت نمى رسند. بديهى است تا اين شايستگى ها به مرحله ظهور نرسد هرگز تكامل و فضيلت و به دنبال آن پاداش و ثواب وجود خارجى نخواهد يافت.

چنين آزمايشى به منظور تربيت انسانها و پرورش صفات عالى انسانى در كانون وجود آنها انجام مى گيرد; و اگر اين تكاليف و آزمايش ها نبود، هرگز اين شايستگى ها در كانون وجود انسانها ظاهر و آشكار نمى گشت; و كسى مستحقّ پاداش و تقدير نمى گرديد.

اين حقيقت را اميرمؤمنان على(عليه السلام) در نهج البلاغه در يك جمله كوتاه و پر معنا بيان كرده و مى فرمايد: هرگز نگوييد كه خدايا از امتحان و آزمايش به تو پناه مى برم! زيرا درجهان كسى نيست كه آزمايش نشود بلكه به هنگام دعا بگوييد: خدايا از آزمايش هاى گمراه كننده به تو پناه مى بريم (يعنى از آن آزمايش هايى كه نتوانيم از عهده آنها برآمده و به وسيله آنها خود را كامل سازيم)!

سپس امام(عليه السلام) چنين توضيح مى دهد: مقصود از امتحان و آزمايش كسب اطّلاع و آگاهى نيست; زيرا چيزى در جهان بر خدا مخفى نمى باشد; بلكه: «لِيَتَبَيَّنَ السَّاخِطَ لِرِزْقِهِ، وَ الرّاضِىَ بِقِسْمِهِ، وَ اِنْ كانَ سُبْحانَهُ اَعْلَمَ بِهِمْ مِنْ اَنْفُسِهِمْ، وَلكِنْ لِتَظْهَرَ الاَفْعالُ الَّتى بِها يُسْتَحَقُّ الثَّوابُ وَ الْعِقاب; هدف اين است، كه آن صفات درونى مانند رضا و خشنودى و يا غضب و خشم از بهره هاى خدا داد، آشكار گردد و اين صفات باطنى به صورت فعل و عمل خارجى تجلّى كند تا استحقاق ثواب و عقاب و كيفر و پاداش صورت گيرد».(2)

چنان كه ملاحظه مى فرماييد، امام(عليه السلام) هدف از امتحان را اين مى داند كه در سايه امتحان، آن صفات درونى و استعدادهاى باطنى به صورت فعل خارجى، جلوه كنند و افراد بر اثر تجسّم صفات درونى به صورت عمل و فعل خارجى، شايسته پاداش و كيفر گردند وگرنه تنها با صفات درونى (بدون عمل خارجى) نه پاداش مى توان داد و نه كيفر نمود و در حقيقت تكاملى صورت نمى گيرد.

مثلا هنگامى كه خداوند ابراهيم را با فرمان ذبح اسماعيل آزمايش مى كند، هدف اين نيست كه بداند آيا ابراهيم فرمان او را اطاعت مى كند يا نه; بلكه هدف اين است كه روح فرمانبردارى و تسليم در برابر دستورات خدا را كه در وجود ابراهيم(عليه السلام) بود پرورش دهد و به مرحله فعليّت برساند و از اين طريق ابراهيم گامى به سوى تكامل بردارد. (دقّت كنيد)

لذا، خداوند به وسيله مشكلات و سختى ها افراد بشر را آزمايش مى كند; چنان كه مى فرمايد: «وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَىْء مِنَ الْخَوفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْص مِنَ الاَمْوالِ وَ الأنفسِ وَ الَّثمَراتِ وَ بَشِّرِ الصّابِرينَ; قطعاً همه شما را با چيزى از ترس، گرسنگى و كاهش در مال ها و جان ها و ميوه ها، آزمايش مى كنيم و بشارت ده به استقامت كنندگان!»(3)

مشكلات و دشوارى ها بسان كوره اى است كه به آهن صلابت و استقامت مى بخشد; انسان نيز در كوره حوادث و مشكلات، پر قدرت و نيرومند مى گردد و قادر به شكستن موانع سر راه زندگى و سعادت خود مى گردد.

اين كه مى گوييم: مقصود خداوند از امتحان بندگان خود تربيت و پرورش صفات عالى در كانون وجود آنهاست نه به آن معناست كه همه افراد مورد امتحان الزاماً و اجباراً به اين هدف مى رسند و صفات برجسته انسانى در وجود آنها رشد و نمو مى كند; بلكه مقصود اين است كه امتحان خداوند زمينه هاى تربيت و پرورش را در محيط زندگى به وجود مى آورد; گروهى كه خواهان سعادتند از اين موقعيّت حدّاكثر استفاده را نموده و در اين راه پرورش خاصّى پيدا مى كنند; ولى يك دسته از مردم هم سوء استفاده كرده و صفات بد و زشت درونى آنها بروز نموده و در لباس اعمال بد آنها مجسّم مى گردد و به اصطلاح در اين امتحان مردود و رفوزه مى شوند.

اين بود يكى از اسرار امتحانات الهى.

2- ثمره ديگر امتحان خداوند، كه مربوط به امتحانات دسته جمعى است اين است كه علاوه بر موضوع تربيت، شناخته شدن افراد صالح و فاسد، مؤمن و منافق و خوب و بد است. قرآن مجيد به اين نكته به لفظ «تمحيص» اشاره مى كند و مى فرمايد: «وَ لُِيمَحِّصَ اللهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ يَمْحَقُ الْكَافِرينَ; و تا خداوند، افراد با ايمان را خالص گرداند (و ورزيده مى شوند) و كافران را بتدريج نابود سازد».(4)

3- فايده سوم امتحان الهى، اتمام حجّت براى آن عدّه از مدّعيان دروغگوست كه در مواقع عادى هزار گونه ادّعا دارند و در مقام عمل هيچ! يعنى مرد سخن هستند نه مرد عمل، با امتحان و آزمايش وضع آنها روشن مى گردد.

اگر اين گونه افراد در بوته امتحان نيفتند و درون تهى خود را كه برخلاف ظاهر آراسته آنهاست، آشكار نكنند، ممكن است هم خودشان در اشتباه بمانند و هم ديگران; و كيفرهاى خدا، يا عدم الطاف الهى را ظالمانه فرض كنند; امّا امتحان پرده از روى كار آنها بر مى دارد و آنها كه فلز وجودشان بى ارزش است اما پوششى از آب طلا به رويش كشيده اند به مصداق شعر معروف:

سياه سيمِ زر اندود چون به كوره برند *** خلاف آن به درآيد كه خلق پندارند!

پوشش ظاهرى كنار مى رود و حقيقت وجودشان بر خودشان و ديگران آشكار مى گردد; اين است فلسفه آزمايش هاى الهى!

 

 

1. اَلَّذِى خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَوةَ لِيَبْلُوَكُمْ اَيُّكُمْ اَحْسَنُ عَمَلا.(سوره ملك، آيه 2)

2. نهج البلاغه عبده، كلمات قصار، شماره 93.

3. سوره بقره، آيه 155.

4. سوره آل عمران، آيه 141.

پيام هاي ديگران ()

دوشنبه ٢٠ شهریور ۱۳۸٥ :: طلاب رهپویان وصال


|میزبان|

خانه | آرشيو

پست الکترونیک | یاهومسنجر

 ::حدیث ::

 ::خبرنامه ::

با عضویت در خبرنامه از به روز شدن این وبلاگ با خبر شوید



عضويت لغو عضويت

Powered by WebGozar

 

|پیوندهای روزانه|

 

|پیوندها|

کد لينک به وبلاگ

 پیوند دادن ما دلیل تایید تمامی مطالب لینکهای زیر نیست.

افسانه صليب(مسيحيت پژوهي)

تالارگفتما رهپویان

شناخت بهائيت

 ::دوستان ::


 

|نوا|

 

|مطالب گذشته|

شکایت از خدا پیش بنده ها ؟!!!
طلاب کانون رهپویان وصال در اینترنت
آیت‌الله مقتدایی مدیر حوزه علمیه قم شد
بیانات حضرت ایت الله مکارم شیرازی درباره شهدای کانون
عامل بمب ، عامل اتحاد
بیانات مقام معظم رهبری در دیدار علما و طلاب استان فارس
تصمیم ات را بگیر!‌
جاماندیم...
مراقب باشیدسرنوشت انقلاب دست سفیدپوستها نیفتد
معرفت اهل بیت ، یادمان رفت!
معنای ثارالله چیست؟
لبخندتلخ
گفتگو با سيد حسن نصرالله (۳)
سیادت از جانب مادر
چرا حضرت زینب (س) بعد از ان همه حوادث تلخ فرمودند : ما رایت الا جمیلا؟
عشای ربانی یا عمل نان و شراب : عبادت شب کریسمس
عرفه
ازدواج توطئه آميز
گفتگو با سيد حسن نصر الله 2
گفتگو با سيد حسن نصر الله 1
حکم استفاده از ماهواره
چهارشنبه ٩ آبان ۱۳۸٦
بيا تا وضوي خود تازه كنيم!
راه مقابله با شک و ترديد
علت اختلاف نظر مراجع تقلید در اعلام اول ماه
ليله القدر
موانع ديدار حضرت ولي عصر (عج)-۳
چند توصيه ناب درباره قران از امام خميني(ره)
موانع ديدار حضرت ولي عصر (عج)-2
موانع ديدار حضرت ولي عصر (عج)-۱

 


::آمار بازدید ::


  RSS 2.0  
افزایش بازدید